الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
301
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
زنبوران براى رسيدن به منطقه گلها گاهى راه خود را نشانه گذارى مىكنند ، و از طريق پراكندن بوهاى مختلف در مسير راه ، و مانند آن ، چنان راه را مشخص مىكنند كه كمتر امكان دارد زنبورى سرگردان شود ! جمله * ( فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًا ) * ( در جادههاى پروردگارت كه رام و تسليم تو است گام بگذار ) گويا اشاره به اين واقعيت است . 3 - عسل در كجا ساخته مىشود ؟ شايد هنوز بسيارى از افراد فكر مىكنند كه برنامه كار زنبوران عسل اين است كه شيره گلها را مكيده و در دهان خود جمع و در كندو ذخيره مىكنند ، در حالى كه چنين نيست آنها شيرههاى گلها را به بعضى از حفرههاى درون بدن خود كه زنبورشناسان به آن ، چينه دان مىگويند مىفرستند ، و در آنجا كه حكم يك كارخانه كوچك مواد شيميايى دارد تغيير و تحولهاى مختلفى پيدا كرده ، شهد گلها به عسل تبديل مىگردد ، و مجددا زنبور ، عسل ساخته شده را از بدن خود بيرون مىفرستد . عجيب اينكه سوره نحل ، از سورههاى مكى است و مىدانيم در منطقه مكه نه گل و گياهى وجود دارد و نه زنبوران عسل ، ولى قرآن با اين دقت و ظرافت از آن سخن مىگويد و با تعبير جالبى مانند * ( يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِها شَرابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُه ) * : « از درون زنبوران مايعى خارج مىشود به رنگهاى مختلف » حتى به ريزه كاريهاى ساختن عسل نيز اشاره كرده است . 4 - رنگهاى مختلف عسل رنگ عسل ، بر حسب آنكه زنبور بر چه گل و ثمره اى نشسته و از آن بهره گيرى كرده باشد تفاوت مىكند ، به همين جهت در پاره اى از موارد قهوه اى تيره ، و گاهى نقره اى سفيد ، و گاهى بىرنگ ، و گاهى زرد رنگ ، گاهى شفاف ، زمانى